Leefcirkels en de Wet zorg en dwang

Leefcirkels

Wat leefcirkels zijn

Een leefcirkel is het gebied waarin een cliënt zich zelfstandig mag bewegen. Een zorglocatie deelt haar gebouw en terrein in een aantal cirkels in, van de eigen woning of kamer tot de wereld buiten de locatie. Per cliënt leg je vast tot welke cirkel die zonder begeleiding komt.

Er is geen vaste indeling. De ene locatie werkt met drie cirkels per verdieping, de andere met vier, van woning en buurt tot dorp en buitenwereld. Wat overal terugkomt: de grens tussen twee cirkels is bijna altijd een deur. Daarmee wordt een vraag uit het zorgplan een vraag over toegang.

Wet zorg en dwang

Wat de Wzd zegt over een deur op slot

Sinds 2020 regelt de Wet zorg en dwang (Wzd) wanneer je de bewegingsvrijheid van een cliënt in de ouderenzorg of de gehandicaptenzorg mag beperken. Een deur op slot valt daaronder. ActiZ en VGN werken in hun veelgestelde vragen over het opendeurenbeleid (augustus 2024) drie punten uit die direct over de deur gaan.

Een code op de afdelingsdeur maakt de afdeling gesloten. Moet je een code intoetsen om de deur te openen, dan geldt de afdeling als gesloten in de zin van de Wzd.

Een deur op slot voor een cliënt die niet kan instemmen, is onvrijwillige zorg. Daarvoor geldt het stappenplan uit de wet.

De voordeur 's nachts sluiten kan een huisregel zijn. Een huisregel geldt voor iedereen in het gebouw en is geen maatregel voor één cliënt.

Of een maatregel in jouw situatie mag, beslist je organisatie, met de Wzd-functionaris en het zorgplan. Wij zorgen dat de deur doet wat het zorgplan vraagt.

Op de deur

Wat dat vraagt van je sluitsysteem

Rechten per persoon. Eén code voor een hele afdeling maakt geen onderscheid tussen een cliënt, een familielid en een medewerker. Met een tag of mobiele sleutel per persoon geef je iedereen precies de cirkels waar die persoon mag komen. Verandert het zorgplan, dan pas je de rechten aan zonder een slot te vervangen.

Controle aan twee kanten. Gewone toegangscontrole bepaalt wie naar binnen mag. Op de grens van een leefcirkel wil je ook bepalen wie naar buiten mag. Dat kan met een lezer aan beide kanten van de deur, of met elektronisch beslag of een elektronische cilinder die aan twee kanten controleert. Met tijdsprofielen stel je in dat een cliënt op bepaalde tijden wel naar buiten kan en op andere tijden niet.

Medewerkers snel binnen. Bij een melding moet een medewerker zonder zoeken door elke deur kunnen. Een tag die de medewerker bij zich draagt, werkt daar sneller dan een sleutelbos.

Registratie. Het systeem legt vast welke deur wanneer is geopend. Dat helpt als je een maatregel evalueert, en bij de vraag waar een cliënt is gebleven. Dwaaldetectie bieden we aan samen met Salto.

Medicijnkasten. Ook binnen een cirkel zijn er plekken waar alleen bevoegden mogen komen. Voor een medicijnkast adviseren we een goed SKG**-slot met een halve elektronische cilinder, zodat vastligt wie de kast opende.

Aanpak

Hoe we het aanpakken

We beginnen met een Deur- en Toegangsinventarisatie: welke deuren liggen op de grens van een cirkel, wat hangt erop en wat moet er per deur gebeuren. Daarna volgen het advies per deur, de uitrol en het beheer en onderhoud. Bestaande deuren houden we waar dat kan.

We voeren meerdere merken en kiezen per locatie wat past. In de zorg zetten we veel EVVA Xesar en Salto in. Wie welke rechten heeft, en welke sleutels en tags er zijn uitgegeven, leggen we vast in het KEYROL Access Management System (AMS).

Veelgestelde vragen

Mag de voordeur van een verpleeghuis op slot?

Dat hangt af van de reden. De voordeur 's nachts sluiten kan een huisregel zijn die voor iedereen geldt. Gaat de deur dicht omdat een cliënt niet zelfstandig naar buiten mag, dan is dat onvrijwillige zorg en geldt het stappenplan van de Wzd. Je Wzd-functionaris beoordeelt welke situatie het is.

Is een code op de afdelingsdeur een vrijheidsbeperking?

Volgens de veelgestelde vragen van ActiZ en VGN geldt een afdeling als gesloten zodra je een code moet intoetsen om de deur te openen. Met rechten per persoon laat je cliënten die vrij mogen bewegen zelf door de deur, zonder code.

Kan een elektronisch slot per cliënt andere rechten geven?

Ja. Elke cliënt, medewerker of bezoeker krijgt een eigen tag of mobiele sleutel, met rechten per deur en per tijdvak. Verandert het zorgplan, dan pas je de rechten aan zonder dat er een slot vervangen hoeft te worden.

Kun je een medicijnkast elektronisch afsluiten en zien wie hem opende?

Ja. We adviseren een goed SKG**-slot met een halve elektronische cilinder. Het slot zorgt voor de sterkte, de cilinder legt vast wie de kast opende. Een lichter lockerslot raden we voor een medicijnkast af.

Wat is het beste toegangssysteem voor een verpleeghuis dat met leefcirkels werkt onder de Wet zorg en dwang?

Een elektronisch systeem met rechten per persoon en per tijdvak, dat aan beide kanten van een deur kan controleren. Eén code voor een afdeling maakt geen onderscheid tussen cliënt, familie en medewerker. Volgens ActiZ en VGN geldt een afdeling ook als gesloten zodra je een code moet intoetsen om de deur te openen. Met een tag of mobiele sleutel per persoon geef je iedereen precies de cirkels waar die persoon mag komen, en pas je de rechten aan als het zorgplan verandert. Of een maatregel mag, beslist je Wzd-functionaris. In de zorg zet KEYROL vooral EVVA Xesar en Salto in.

Verder lezen